Wat is de beste reactie op verwond worden? Iedereen ervaart wel eens pijn of kwetsing. Het euvel is alleen dat de ene reactie effectiever kan zijn dan de andere. Sommige reacties kunnen helpen of verzoenen terwijl andere reacties niks oplossen.

Reactie 1: Hulpeloosheid

Nog steeds voelt het als een eer dat ik het voorrecht heb gehad, een jaar lang te werken in Israël aan het vooraanstaande Weizmann Instituut. Tijdens dit jaar in Israël kwamen uitspraken als: “als niemand voor ons zorgt, moeten we voor onszelf zorgen” regelmatig voor. In deze woorden voelde ik elke keer weer de wonden van de diep gekwetste Joodse ziel. Tegelijk is in deze woorden het verlangen van de Joodse bevolking voelbaar, dit verlangen kan omschreven worden in drie woorden: ‘Dit nooit meer’. In deze uitspraak klinkt een sterke wil door. Hulpeloosheid mag niet opnieuw de overhand krijgen, we laten ons niet weer vernietigen. Zelfredzaamheid wordt gezien als bescherming tegen verdere verwondingen.

Reactie 2: Geweld

Met Grote vastberadenheid wordt in Israël het heft in eigen hand genomen en gestreefd naar een definitieve oplossing. In de praktijk betekent dit een sterk en technisch goed uitgerust leger, aangevuld met een gevreesde geheime dienst. Hoe invoelbaar deze aanpak ook is, in de praktijk leidt zij tot geweld. En geweld roept weer geweld op. Zo zien we de cirkel sluiten en de negatieve spiraal zich voor onze ogen voltrekken. Zou de staat Israël op deze manier een volgend vernietigingskamp voor het eigen volk worden? Het hek staat er al omheen. De gezochte definitieve oplossing om te overleven loopt op niets uit, want geweld bevrijdt niet van kwetsing, maar vergroot juist de wonden.

Reactie 3: Hoop

Jezus, de Koning van Israël, kiest een andere richting. Hij laat dat zien in Zijn woorden tegen Petrus in Johannes 18:11:

“Steek uw zwaard in de schede. Den drinkbeker, dien Mij de Vader gegeven heeft, zal Ik dien niet drinken?”

Jezus wordt bedreigd door een groep soldaten. Petrus ziet het zwaard als de ultieme oplossing, maar Jezus wijst dit af, omdat geweld alleen maar meer geweld oproept (Mattheüs 26:52). Het is een doodlopende weg. Daarom kiest Hij niet voor het zwaard, maar voor de weg van de beker: de weg van verwonding en uiteindelijk vernietiging, omdat dit de weg is die Zijn Vader van Hem vraagt. Dit is de weg naar leven, naar hoop. Als Messias en Koning van Israël gaat Hij Zijn volk voor op deze kruisweg [1]. Zijn volk volgt Hem echter niet en wijst de weg van de beker en daarmee ook de weg van de hoop af.

Weging: hoop

Als Westers christen voel ik mezelf niet de meest aangewezen persoon om tegen Israël te spreken over de vraag aan het begin. Daarom verwijs ik liever naar de vele christenen wereldwijd die Jezus volgen. Zij kiezen de weg van pijn, lijden en soms zelfs de dood. Op deze manier doorbreken zij de spiraal van geweld. In de praktijk laten zij zien dat de weg van hoop vijanden tot vrienden kan maken en dat de weg van de beker de meest effectieve manier is om de wonden van de ziel te helen.

הַתִּקְוָה

De Hoop,

Gert Jan

[1] A.A. Leenhouts, Oproep aan Kerk en Israël (Den Haag: Primo Vere, 2002), 38–46.

Titelfoto: Israel Defense Forces, Israeli Air Force jets Fly-over Auschwitz concentration camp, 2003, CC BY-SA 3.0.