Hoe krijg ik een realistischer beeld van mezelf? Door feedback te vragen.

Balans 1: Boeking

Af en toe volg ik daarom een cursus over feedback. Het geven en ontvangen van feedback is noodzakelijk om steeds beter te kunnen functioneren [1]. In de praktijk hebben mijn hersenen echter behoorlijk moeite met feedback. Een negatieve boeking op de balans van mijn zelfbeeld ervaar ik als pijnlijk. Om zo’n negatieve boeking te illustreren, geef ik hier de feedback die Jezus geeft in Mattheüs 23:27–28:

“Wee u, gij Schriftgeleerden en Farizeën, gij geveinsden, want gij zijt den witgepleisterden graven gelijk, die van buiten wel schoon schijnen, maar van binnen zijn zij vol doodsbeenderen en alle onreinigheid. Alzo ook schijnt gij wel den mensen van buiten rechtvaardig, maar van binnen zijt gij vol geveinsdheid en ongerechtigheid.”

Met deze woorden bekritiseert Jezus de godsdienstige leiders. Als je echt ruzie in de kerk wilt, moet je dit soort dingen zeggen. De godsdienstige leiders vinden de feedback van Jezus dan ook niet prettig (Mattheüs 15:12). Om duidelijk te maken wat hier op het spel staat, geef ik een overzicht van verlies en winst.

Balans 2: Verlies

Wat heb ik te verliezen? Als ik deze feedback toelaat, wordt mijn innerlijke vuilheid voor iedereen zichtbaar. Ik ben dan niet langer de nette godsdienstige man die ik graag wil zijn, maar ik blijk een vieze kerel te zijn, zoals ik niet bekend wil staan. Bovendien wordt publiekelijk duidelijk hoe schijnheilig ik mij met mijn nette buitenkant heb voorgedaan. Ik verlies mijn sociale status, geloofwaardigheid en eerbaarheid. In mijzelf ervaar ik de sociale pijn van schaamte en schande. De automatismen in mijn brein zorgen er vervolgens voor dat ik deze pijn reflexmatig wil vermijden en de feedbackgever het zwijgen wil opleggen.

Balans 3: Winst

Wat heb ik te winnen? Als ik de waarheid van mijn innerlijke onreinheid aan het licht laat komen, kan worden begonnen met de schoonmaak. Bovendien hoef ik de gespletenheid van een schone buitenkant en een vieze binnenkant niet langer in stand te houden. Ik word bevrijd uit het web van leugens dat nodig is om dit dubbelleven overeind te houden. Door de waarheid is er bevrijding uit deze gevangenis van leugens. De waarheid maakt vrij (Johannes 8:32–36). Die waarheid ontmaskert echter op pijnlijke wijze mijn godsdienstige hypocrisie en brengt de zonden achter de mooie voorkant aan het licht. Dat betekent wel dat ik dwars door de sociale pijn heen moet en mij niet moet laten leiden door mijn eigen automatismen, maar door de Geest van de waarheid (Johannes 16:13). Als ik deze feedback toelaat, krijg ik een realistischer zelfbeeld.

אֶמֶת

Waarheid,

Gert Jan

[1] Nico van der Voet, Het woordkrijgen: Overspreekvaardigheid is de christelijke gemeente (Zoetermeer: Boekencentrum, 2000), 82–85.

Titelfoto: Israel Jerusalem tomb grave, 2017, CC0.