Waar moet ik met mijn wanhoop naartoe? Dit is een gekmakende vraag, omdat juist wanhoop schreeuwt dat er geen weg is.

Weg 1: Van de dood

Al lopend op het Westerborkpad stonden we bij Zwolle aan de oever van de IJssel. Bij het begin van de Duitse invasie in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog probeerden Joden uit het oosten van Nederland naar Engeland te vluchten. De trein waarin zij zaten kwam tot stilstand bij de IJssel, omdat de brug inmiddels was opgeblazen. Achter hen rukte de dood op, maar de vluchtweg naar het leven was er niet meer. Ik stond daar en voelde de wanhoop van die situatie in mij opkomen. Geen uitweg meer zien. Geen raad meer weten. De weg loopt dood.

Weg 2: Naar de onmogelijkheid

Wat is wanhoop? Ik zat in de avondschemering alleen in een parkje bij een picknicktafel. Daar voelde ik de wanhoop opkomen, een hoogtepunt bereiken en weer verdwijnen. Ik besefte dat ik iets belangrijks had geleerd. Wanhoop, vertwijfeling en radeloosheid zijn gevoelens. Die gevoelens zijn signalen van iets: machteloosheid. Ik zie geen weg meer. Ik weet geen raad.

Door deze wanhoop in mijn innerlijk niet weg te drukken, maar haar er te laten zijn, gaf ik mezelf de mogelijkheid de betekenis van dit signaal te onderzoeken. Het volgende verhaal hielp mij daarbij. Corrie ten Boom keek recht in de ogen van een bewaker van het kamp Ravensbrück, waar zij gevangen had gezeten, en hij vroeg haar om vergeving [1]. Dat was voor haar onmogelijk, maar zij gehoorzaamde het gebod van God. In die weg kon zij deze bewaker met heel haar gevoel vergeven. In gehoorzaamheid deed zij het onmogelijke: zij strekte toch haar hand uit, en zo was er genezing (Markus 3:5).

Keuze: Hoop

Wanhoop is een signaal: ik zie geen weg meer. Maar juist in de vertwijfeling en radeloosheid van Psalm 42 klinkt het gebod:

“Hoop op God.”

Jezus weet hoe Hij met wanhoop moet omgaan (Mattheüs 27:46). Hij is deze onmogelijke weg in gehoorzaamheid gegaan. Wie Hem en al Zijn volgers volgt op deze weg, vindt hoop.

הַתִּקְוָה

De Hoop,

Gert Jan

[1] Lotte Reimeringer, Het leven van Corrie ten Boom: 15 april 1892-15 april 1983 (Hoornaar: Gideon, 1985), 157–158.

Titelfoto: Gary Todd, Yad Vashem Holocaust Memorial Cattle Car, 2018, CC0 1.0.