Wat is het nut van de geestelijke nacht? Ik wil daar iets over zeggen vanuit mijn persoonlijke ervaring.

Nut 1: Zelfkennis

In mijn eigen nachten bladderde het beschaafde vernisje af en kwam naar buiten wat er werkelijk in mijn hart leeft. Ik wil als illustratie drie zinnen noemen die ik tegen God heb uitgesproken:

• “Als Je me nodig hebt, kom Je me maar halen.”
• “Denk Je dat ik dit leuk vind?”
• “Dit komt niet goed zo.”

Wat zegt dit over mij? In deze zinnen komt de in mijn hart verborgen woede naar boven. Deze woede is een signaal: God gaat over mijn grens heen. Ik voel mij gefrustreerd wanneer ik gehinderd word in het bereiken van mijn verlangde doelen. God belemmerde mij door mij verschillende keren te blokkeren. Toornige reacties van mijn kant waren het resultaat.

Wat is hier het punt? Ik heb mijn karakter, maar als ik zelfs God daaraan onderwerp, is dit karakter een afgod geworden. Daarmee is mijn woede een signaal van hoogmoed, van een afgod die zich aangevallen voelt. God wil dat deze afgod uit mijn leven verdwijnt en daarom zette Hij mij in een geestelijke nacht om mij te louteren.

Nut 2: Loutering

Om te begrijpen waarom dit werkt, enkele voorbeelden. Corruptie moet aan het licht worden gebracht om haar te kunnen uitroeien. Een ander, Bijbels voorbeeld staat in Psalm 66:10:

“Want Gij hebt ons beproefd, o God! Gij hebt ons gelouterd, gelijk men het zilver loutert.”

In de loutering van zilver komen de verontreinigingen naar boven en kunnen zij worden afgeschept. In de nacht van de ziel brengt God de innerlijke onreinheid naar boven, die dan openbaar komt als weerzinwekkende vuiligheid, enkel geschikt om weggegooid te worden.

Ik word geen zuiverder christen door mijn innerlijke smerigheid verborgen te houden en uiterlijk netter te gaan leven, maar juist doordat mijn eigen rottigheid naar boven komt in de donkere nacht van de ziel. Deze term komt van Johannes van het Kruis. Over het effect van deze nacht op iemand met innerlijke toorn zegt hij [1]:

“Ze worden des te verdrietiger, daar ze geen geduld hebben om te wachten tot God het hun geeft wat zij verlangen, wanneer het Hem behaagt. Ook is dit tegen de genoemde geestelijke zachtmoedigheid; van dit alles kan men niet genezen tenzij door de zuivering van de donkere nacht, …”

Ik kan alleen hoogmoedig zijn als ik doe alsof ik het niet ben. Door loutering in de donkere nacht komt mijn hoogmoed als vuil bovendrijven.

Nut 3: Overgave

Wat moet ik nu doen? Het antwoord is: sterven. Hoogmoed valt niet op te poetsen, maar moet worden vernietigd aan het kruis. Het is pijnlijk om die kruisweg te gaan, waarin ik tot niets word. Maar dat is de weg die Jezus is gegaan.

Toen Hij dood was, kon Hij worden opgewekt. Alleen als ik mij, net als Hij, overgeef in de kruisdood en in de nacht van de ziel sterf, kan ook ik worden opgewekt, verlost van mijzelf.

נֶחָמָה

Troost,

Gert Jan

[1] Johannes van het Kruis, De Donkere Nacht, vert. Avertanus Hennekens, Romaeus Leuven, Amandus Smackers en Bernard Verhoeven (Bussum: Paul Brand, 1950), 1.5.3, 1.12.2.

Titelfoto: Manoj Malviya96, Darkness among us, 2016, CC BY-SA 4.0.