Kan God lijden? Op deze vraag bestaan uiteenlopende theologische antwoorden [1].
Beweging 1: Bewogenheid van God weg verklaard
Een van de klassieke beelden is dat van de “onbewogen beweger”. Toch openbaart God zich in de Bijbel juist vaak als gepassioneerd. In dat traditionele beeld wordt dit doorgaans opgelost door Gods gevoelens weg te verklaren als mensvormig spreken. Dat roept bij mij de indruk op dat emoties als minderwaardig worden gezien, in vergelijking met bijvoorbeeld rationele besluiten van de wil. Alsof het toekennen van gevoelens aan God, Hem naar beneden zou halen. Maar hoe kijken we dan eigenlijk naar onze eigen emoties? Zijn die ook ondergeschikt aan onze gedachten?
Beweging 2: Bewogenheid van mezelf weggedrukt
Dit werd voor mij persoonlijk een punt toen ik psychisch dreigde vast te lopen. Ik herinner me nog scherp dat ene intense moment, toen ik in de spiegel keek en tot het besef kwam: ik ben gevoelig. Die realisatie kwam laat, omdat ik mijn gevoeligheid jarenlang diep had weggestopt. De wereld voelde voor mij onveilig, en dus borg ik mijn kwetsbaarheid zorgvuldig op. Mijn academisch denkniveau is duidelijk zichtbaar in mijn curriculum vitae, maar mijn gevoeligheid niet. Dat liet mij zien hoezeer ik uit balans was: mijn denken en voelen waren niet in evenwicht.
Beweging 3: Bewogenheid van God met ons
Toen ik hiermee aan de slag ging, kwam er ook aandacht voor de gevoelens van God. Want de Bijbel spreekt daar heel duidelijk over. Een van de teksten waarin dat zichtbaar wordt, staat in Psalm 95:10:
“Veertig jaren heb Ik verdriet gehad aan dit geslacht.”
Deze woorden vatten samen wat de veertig jaar durende woestijnreis met Gods volk Israël met de HEERE heeft gedaan. Hij koos ervoor om met mensen op weg te gaan. Hij koos ervoor Zich te laten raken door ons handelen. En zo koos Hij er ook voor om aan ons te lijden. Hij ervaart verdriet, weerzin en toorn door onze misdaden. Maar stel je voor dat God onaangedaan zou toekijken hoe wij deze aarde kapotmaken. Zou dat werkelijk troost bieden? Nee, de HEERE, de God van Israël, is geen kille en afstandelijke God. Hij komt in beweging, Hij gaat met ons mee, en Hij laat zich raken. Juist omdat Hij ervoor kiest om met ons mee te lijden, is er hoop voor deze wereld.
הַטּוֹב
Het Goede,
Gert Jan
[1] Zie voor het wegen van de verschillende aspecten: J. Hoek, “Kan God lijden? – Het evangelie van Gods bewogenheid,” Theologia Reformata 49, no. 3 (2006), 6–28.
Titelfoto: Michelangelo Buonarroti, Schepping van Adam, CC0 Public Domain.
