Hoe gaat het met de Westerse kerk? Dit is voor mij lange tijd een vraag geweest.

Fase 1: Reformatie

Hierbij herken ik mij in de psychische worsteling van Elia; zijn weg is mijn oriëntatiepunt (1 Koningen 18–19). In de tijd van Elia was het donker. Maar Elia zet een reformatie in gang; het lijkt goed te gaan en de dienst van de HEERE lijkt weer zuiver te worden hersteld. Zulke momenten zijn er ook in de kerkgeschiedenis. De kerk laat vaak een moedeloos makend beeld zien. Toch staan er telkens mensen op die op basis van wat zij in de Bijbel lezen en in hun hart ervaren, oproepen tot reformatie. Ook nu zijn er in de kerk deze stemmen.

Fase 2: Neergang

Maar al snel ging het bij Elia mis. De reformatiepoging werd de kop ingedrukt en Elia werd er depressief van [1]. Hij gaf de moed op en legde zich neer in zijn wanhoop. In de kerkgeschiedenis zien we verschillende manieren waarop het misgaat:

1. De reformatiebeweging wordt door de kerk onderdrukt en verdwijnt.
2. De reformatiebeweging radicaliseert en wordt sektarisch, met alle uitwassen van dien.
3. De reformatiebeweging heeft alleen effect bij mensen die toch al vonden dat de kerk gereformeerd moest worden en loopt uit op een kerkscheuring.
4. De reformatiebeweging heeft een breed effect, maar na een snelle verwatering gaat de kerk op de oude voet verder.

Wanneer ik naar de Westerse kerk keek, werd ik net als Elia depressief. De kerken lopen leeg en worden afgebroken. Ik zong niet mee in het koor: ‘Houd er de moed maar in.’

Fase 3: Oordeel

Ik vind het opmerkelijk dat, terwijl het voor Elia afgelopen lijkt, God doorgaat met de volgende fase. Het heeft bij mij jaren geduurd voordat ik inzag hoe de weg verder liep: wat is hier het alternatieve plan van God? Elia had het zicht op de toekomst verloren toen het oorspronkelijke plan een mislukking werd. Maar God maakt Zijn vervolgplan bekend, met daarin een duidelijke rol voor de profeet.

God gaat door middel van Zijn profeet Zijn oordeel uitwerken. Hij gaat de kerk slopen. Dat lijkt op het eerste gezicht niet erg opwekkend. Het kan immers gaan om het gebouw waarin je bent gedoopt, waarin je belijdenis hebt gedaan, waarin je bent getrouwd en waarin de volgende generatie dezelfde levensgebeurtenissen heeft meegemaakt. Dat doet pijn en roept de vertwijfelde vraag op: hoe gaat het met de kerk?

Conclusie: Afbraak

Het gaat goed met de Westerse kerk, want God voert Zijn plan uit. Zijn hand is in onze tijd zichtbaar in het afbreken van kerkgebouwen. Hij is erbij. Zijn hand wordt echter niet door iedereen opgemerkt, want de pijn van de kerksloop voelt niet goed (Jesaja 30:10). Als ik de pijn van Zijn oordeel niet verdring, maar Hem daarin ervaar, is er hoop. Binnenkort vertel ik hoe je in een gesloopt godshuis deze hoop kunt ontdekken.

הַתִּקְוָה

De Hoop,

Gert Jan

[1] Ds. A. Elshout, Nogmaals een helpende hand (Rotterdam: De Bron, 1981).

Titelfoto: church person religion praying cross, 2016, CC0.