Hoe verhouden eenheid en diversiteit zich tot elkaar? In de praktijk leiden deze twee polen vaak tot polarisatie en in de kerk is dat eerder méér dan minder een probleem.

Pool 1: Eenheid

Het denken wordt in de moderne cultuur gezien als de weg om tot kennis van de ware eenheid te komen. Waarheid is hierbij iets algemeens. Door de onontkoombare invloed van de moderne cultuur op de kerk, zit deze voorkeur voor het denken ook diep in de westerse kerk verankerd.

De ware leer en de ware levensstijl definiëren de eenheid van de kerk. Daartegenover staat wat niet waar is: een bewering is waar of onwaar. Daarbij moet de waarheid worden ingesloten en de leugen uitgesloten. De moderne westerse kerk probeert door logisch redeneren vanuit de Bijbel de ware leer en het ware leven af te leiden. Om de ware kerk te blijven, wordt vervolgens iedereen uitgesloten die een dwaalleer of verkeerd gedrag voorstaat.

Pool 2: Diversiteit

Het vertrouwen in dit moderne raamwerk brokkelt echter af. In de postmoderne cultuur ligt de nadruk meer op het individuele gevoel: iets is waar omdat het goed voelt. Vanuit dat persoonlijke gevoel komt meer nadruk te liggen op verbondenheid met elkaar en met de omringende cultuur. Waarheid wordt daarmee iets persoonlijks. Er is niet langer één groot verhaal, maar een veelheid aan kleine verhalen.

Omdat er geen algemene waarheid meer is, is er ook minder reden om mensen uit te sluiten omdat zij anders denken, voelen of doen. Diversiteit is binnen dit kader geen probleem, maar juist iets om te omarmen.

Verbinding: Geest

Binnen de kerk leidt deze ontwikkeling tot polarisatie. Het traditionele deel leeft nog sterk vanuit het denken en definieert van daaruit de eenheid, terwijl het vooruitstrevende deel vanuit het gevoel aansluiting zoekt bij de huidige cultuur en diversiteit wil omarmen.

Zijn de polen van eenheid en diversiteit met elkaar te verbinden?

Om hier licht op te werpen gebruikt Paulus het beeld van het menselijke lichaam voor de christelijke gemeente (1 Korinthe 12). Vanuit dit beeld verbindt hij in 1 Korinthe 12:4 eenheid en diversiteit met elkaar:

“En er is verscheidenheid der gaven, doch het is dezelfde Geest;”

Zoals een lichaam veel verschillende leden heeft die verbonden zijn door één geest, zo is ook in de ene Geest van Christus diversiteit in de christelijke gemeente van levensbelang. Het gaat om eenheid in diversiteit [1].

In de kerkelijke praktijk blijft diversiteit een lastig verschijnsel om mee om te gaan. Paulus wijst echter op de Heilige Geest om de verhouding tussen eenheid en diversiteit helder te krijgen: het is die ene Geest die de verscheidenheid aan gaven geeft.

הָאוֹר

Het Licht,

Gert Jan

[1] Jürgen Moltmann, Spirit of Life: A Universal Affirmation, trans. Margaret Kohl (Minneapolis, MN: Fortress Press, 2001), 184.

Titelfoto: Frerieke, Diversity and Unity, 2009, CC BY 2.0.