Hoe moet het volgens Jezus anders in de godsdienst?
Godsdienst 1: Vlees
Nicodemus komt bij Jezus (Johannes 3:1–21) en zegt dat hij weet. Maar Jezus wijst erop dat hij met al zijn theologie helemaal niet weet. Hoe het mogelijk is om met alle godsdienst toch zo het doel te missen, vat Jezus in dit gesprek samen (Johannes 3:6):
“Hetgeen uit het vlees geboren is, dat is vlees; en hetgeen uit den Geest geboren is, dat is geest.”
Wat is hier het probleem? Ik heb al eerder verwezen naar het boek van John Owen over de Heilige Geest. In dat boek betoogt hij uitgebreid dat een door de rede gerealiseerd fatsoenlijk leven tegenover levensheiliging door de Heilige Geest staat.
Ik vond het lezen van de stukken tegen de op moderne redelijkheid gebaseerde burgerlijke netheid erg vermoeiend. Pas later realiseerde ik me dat zijn betoog ter zake en actueel is. Dat kwam door een artikel van prof. Graafland in het blad Kontekstueel [1]. Hierin schetst Graafland een beeld van wat er mis is in de Nederlandse Hervormde Kerk. Ik vat het samen in enkele punten:
- Door kerkelijke zelfgenoegzaamheid is er geen ruimte voor vernieuwing.
- Het kerkbestuur wordt gekenmerkt door bureaucratie die hoort bij de moderne, rationele maatschappij.
- Het resultaat van de keurige prediking vanuit het hoofd is een onaangeraakte gemeente.
- Predikanten zijn verburgerlijkt.
Dit ziet er netjes uit, maar wordt in de gemeente als geestdodend ervaren. Het probleem is dat gefatsoeneerd vlees nog steeds vlees is. Jezus wijst erop dat het radicaal anders moet met de godsdienst.
Godsdienst 2: Geest
Jezus wijst op de Geest. In de Handelingen van de Heilige Geest is te zien hoe Hij werkt:
- Vervulling door de Geest brengt onverwachte vernieuwingen teweeg (Handelingen 11:5–12).
- De Heilige Geest stippelt het beleid uit (Handelingen 13:2).
- De prediking van een prediker die vol is van de Geest, raakt mensen (Handelingen 7:54,55).
- Ambtsdragers moeten vol zijn van de Heilige Geest om bekwaam te zijn voor het ambt (Handelingen 6:3).
Godsdienst die gebaseerd is op menselijk weten en menselijke deugdzaamheid, is vlees. En vlees kan God niet behagen (Romeinen 8:8). Daarom wijst Jezus erop dat de geboorte uit de Geest nodig is. Volgens Hem moet de godsdienst van het vlees veranderen in een godsdienst uit de Geest.
אֶמֶת
Waarheid,
Gert Jan
[1] Prof. dr. C. Graafland, “Gods gemeente en Gods verduistering,” Kontekstueel 6, nr. 3 (januari 1992): 16–24.
Titelfoto: Robert Sheie, Double Breasted Suit, 2014, CC BY 2.0.
