Hoe gaat Jezus om met het feit dat anderen Hem vreemd vinden? Voor mij is dit een belangrijk thema. Daarom wil ik daar iets over zeggen, vanuit het evangelie volgens Johannes [1].

Vreemd 1: Probleem

Jezus is vreemd: mensen vinden Hem gek (Johannes 10:20). Hoewel een gemeenschap een zonderling soms kan accepteren als een ongevaarlijke nar, werd Jezus ervaren als een bedreiging voor de bestaande orde (Johannes 11:48). Het probleem is dat Hij er wel is, maar er volgens hen niet hoort te zijn.

De achtergrond hiervan is dat Jezus het Licht is dat schijnt in de wereld van de duisternis (Johannes 1:5). De duisternis wil niet wijken, omdat zij de pijn van schaamte en schande wil vermijden (Johannes 3:19). Daardoor is de confrontatie tussen licht en duisternis onvermijdelijk: óf het Licht verdwijnt, óf de duisternis moet wijken. Het Licht is niet alleen vreemd aan de duisternis, maar vormt er ook een bedreiging voor. Vanuit de duisternis bezien hoort het Licht er niet te zijn.

Vreemd 2: Hantering

Wij mensen hebben allerlei manieren om met problemen om te gaan. Binnen de verschillende coping stijlen heeft ieder zijn eigen voorkeur. Ik wil eerst noemen wat Jezus níét doet.

1. Hij trekt Zich niet terug. Daarmee zou Hij het probleem van de vervreemding oplossen en Zichzelf kunnen blijven. Tegelijk zou Hij het contact met Zijn omgeving verliezen. Hij is dan wel het Licht, maar het schijnt niet meer. Dit is een copingstrategie die ik zelf vaak gebruik. Inmiddels is mij duidelijk geworden waarom God mij hierop heeft aangesproken.
2. Hij past Zich niet aan Zijn sociale omgeving aan. Ook daarmee zou het probleem van de vervreemding opgelost zijn. Maar dan zou Hij Zijn Messiaanse identiteit hebben ingeruild voor een sociale identiteit. Daarmee zou Hij kiezen voor het materialistische frame van de duivel in plaats van voor de waarheid van de Geest van God (Johannes 14:17). Zelf pas ik mij uiterlijk vaak aan, omdat ik de pijn van de vervreemding wil vermijden. Juist daardoor wordt de sociale vervreemding echter groter.
3. Hij forceert geen veranderingen door maatschappelijke actie. Door de duisternis met dwang te laten verdwijnen, zou ook de vervreemding opgelost lijken. Uiteindelijk zou Hij daarvoor echter geweld moeten gebruiken. Het zwaard wijst Hij juist af (Johannes 18:11). Ik weet uit eigen ervaring hoe dichtbij geweld kan komen wanneer de gewenste situatie uitblijft.

Jezus kiest ervoor de vervreemding niet op te lossen. Daarmee aanvaardt Hij bewust de pijn die erbij hoort.

Vreemd 3: Motief

Het lijkt misschien vreemd dat Jezus het probleem niet oplost en daarmee kiest voor de weg van de pijn. Het motief daarvoor is de liefde (Johannes 3:16):

“Want alzo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een iegelijk die in Hem gelooft, niet verderve, maar het eeuwige leven hebbe.”

Jezus is een vreemdeling, omdat Hij van boven komt in deze op de aarde gerichte wereld (Johannes 8:23). De zending van de Zoon is de openbaring van de liefde van de Vader voor deze opstandige wereld. Daarom moet Jezus Zich niet afzonderen van de wereld, maar Zich ook niet aanpassen aan de wereld. Met Zijn komst wordt de wereld opgeroepen tot wederliefde. Juist omdat die wederliefde vrijwillig moet zijn, krijgt deze wereld ook de mogelijkheid om deze Vreemdeling af te wijzen en uit de weg te ruimen.

הָאוֹר

Het Licht,

Gert Jan

[1] D.A. Carson, The Gospel According to John, Pillar New Testament commentary (Leicester: Inter-Varsity Press, 1991), 119, 120, 204, 205, 206, 207, 342, 390, 420, 421, 500, 579.

Titelfoto: Street Road Intersection From Above, Royalty-Free photo.