Hoe is de Holocaust te plaatsen binnen de Europese cultuur?

Idee 1: Evolutie
De plaats van de Holocaust binnen de Europese cultuur wordt duidelijk wanneer we de voorgeschiedenis bekijken [1]. Binnen de culturele ideeën van de periode voorafgaand aan de Holocaust spelen die van Charles Darwin een belangrijke rol. Het volgende citaat geeft iets van zijn ideeën weer:

“Wanneer twee mensenrassen elkaar treffen, gedragen ze zich precies zoals diersoorten: ze gaan het gevecht aan, waarbij de een de ander verslindt, brengen ziekten op elkaar over, tot en met de strijd op leven en dood, waarbij degene die over de beste fysieke organisatie of de beste instincten (dat wil zeggen, bij de mens het intellect) beschikt, de overhand krijgt.”

In dit citaat past Darwin ideeën uit zijn evolutietheorie toe op menselijke rassen. De mensheid evolueert vanuit een primitieve oorsprong, en in dit proces ontstaan superieure en inferieure volken.

Idee 2: Strijd
Zoals uit het citaat blijkt, vindt deze evolutie volgens Darwin plaats door strijd om het bestaan. Daarbij overwint het superieure ras ten koste van het inferieure ras. Hier geldt het recht van de sterkste. Door inferieure rassen te vernietigen, krijgt de beschaving van het superieure ras meer ruimte. Dit wordt gezien als een natuurwet.

De superioriteit van een beschaving komt tot uitdrukking in technische middelen, zoals geavanceerde wapens tegenover primitieve wapens. Met deze superieure wapens kan de vijand efficiënter worden vernietigd. De technologische voorsprong van de geïndustrialiseerde Europese samenleving werd gebruikt om imperialisme te rechtvaardigen: het streven om de wereld te koloniseren.

Idee 3: Selectie
Het superieure ras wordt volgens deze wetmatigheid via natuurlijke selectie aangewezen om de aarde te bevolken, ten koste van inferieure rassen. Om degeneratie te voorkomen, moet vermenging tussen superieure en inferieure rassen worden tegengegaan.

Een onvermijdelijk gevolg van deze evolutie is, hoe betreurenswaardig ook, de vernietiging van inferieure rassen. In de Europese koloniën zijn deze ideeën toegepast en zijn primitieve bevolkingsgroepen sterk gedecimeerd.

Weging: Kracht en zwakheid
De ideeën van het nationaalsocialisme staan niet op zichzelf, maar komen voort uit dit Europese imperialisme. Binnen dit nationaalsocialisme wordt het volk Israël als een inferieur ras gezien. Het zwakke moet worden vernietigd ten gunste van het sterke, en geweld wordt daarbij gerechtvaardigd. Dit is de weg van natuurlijke selectie.

Daartegenover staat de weg van goddelijke verkiezing: God verkiest het zwakke (1 Korinthe 1:27). Daarom wijst God, in een wereld van kracht en geweld, een andere weg (Zacharia 4:6):

“Niet door kracht noch door geweld, maar door Mijn Geest zal het geschieden.”

God wijst daarmee de bovengenoemde ideeën van de Europese cultuur af. De Holocaust laat zien wat deze ideeën van de Europese cultuur opleveren.

אֶמֶת

Waarheid,

Gert Jan

[1] Enzo Traverso, De oorsprong van het nazigeweld: Een Europese genealogie, vert. Rob Pijpers en Simon ten Cate (Laren: Verbum, 2010), 45–61.

Titelfoto: vulture animal bird bird of prey beak predator carcass food, 2017, CC0 1.0.