Wat is mijn plek in de kerk? Dat is één van de belangrijkste puzzels die ik in deze blog probeer te leggen.

Puzzelstuk 1: Wie ben ik?

Ik ben een strategisch denker. Mensen vinden vaak dat ik diep over dingen nadenk. Ik stel voortdurend vragen bij allerlei zaken; sommige mensen in de kerk waarderen dat, terwijl anderen het juist lastig vinden. In mijn hoofd is voortdurend een stroom van gedachten aanwezig, en mensen vertellen me regelmatig dat ze me moeilijk kunnen volgen door de snelheid en de grote sprongen in mijn denken.

Het is voor mij heel natuurlijk om bestaande situaties ter discussie te stellen en na te denken over hoe dingen beter zouden kunnen. Gezellige gesprekken over alledaagse onderwerpen trekken mij weinig, omdat mijn gedachten meestal met andere zaken bezig zijn. Sommige mensen ervaren mij daarom als sociaal vreemd.

Ik heb geprobeerd me, vooral binnen de kerk, aan te passen aan de groepscultuur, maar daarin ben ik volledig vastgelopen. Door mijn persoonlijkheidstype ervaar ik een eigen vorm van kerkpijn.

Puzzelstuk 2: Wat is de kerk?

Ik richt mij hier vooral op de groepscultuur van de traditionele kerk, omdat ik me emotioneel het meest met die wereld verbonden voel. Binnen deze kerk vormen de zogenoemde bewaarders een grote meerderheid. Bewaarders houden van het vertrouwde en zijn vaak bang voor verandering. De overgeleverde groepscultuur bepaalt hoe het uiterlijke gedrag hoort te zijn. Men hecht aan vaste gewoonten en verwacht ook dat anderen zich daaraan houden.

Bewaarders vormen binnen de traditionele kerk ongeveer zestig tot zeventig procent van de groep, terwijl zij in de bredere samenleving juist een minderheid vormen van ongeveer veertig tot vijfenveertig procent. Daardoor ligt binnen de traditionele kerk een sterk accent op bewaren en het in stand houden van bestaande vormen.

Puzzelstuk 3: Wat zou de kerk moeten zijn?

Dat de traditionele kerk zo sterk gericht is op bewaarders, zet mij aan het denken. Om een samenleving levend te houden, is het belangrijk dat verschillende persoonlijkheidstypen gewaardeerd en ingezet worden. Wanneer mensen vanwege hun persoonlijkheidsprofiel aan de rand terechtkomen, schaadt dat uiteindelijk de samenleving als geheel.

Voor de kerk geldt dat nog sterker. Paulus zegt in 1 Korinthe 12:22, met het beeld van het lichaam:

“de leden die ons dunken de zwakste des lichaams te zijn, die zijn nodig;”

De kerk zou daarom alle persoonlijkheidstypen moeten waarderen, omdat zij allemaal nodig zijn. Wanneer de kerk die veelkleurigheid beperkt, werkt zij de Heilige Geest tegen, Die juist diversiteit wil geven.

Puzzelstuk 4: Wat zou mijn rol in de kerk moeten zijn?

Alleen al dat ik mezelf deze vraag stel, zegt veel. Zelf zie ik vaak maar twee mogelijkheden: mij aanpassen aan de dominante cultuur van de bewaarders of vertrekken. Toch bestaat er gelukkig ook een overzicht van verschillende rollen die persoonlijkheidstypen binnen de kerk kunnen vervullen [1].

Binnen dat overzicht sluit mijn persoonlijkheidstype het meest aan bij de factoren integratie en contemplatie. Integratie gaat voor mij over de concrete toepassing van wat ik de Messiaanse identiteit noem. Alleen wanneer de kerk in de praktijk werkelijk de Messias weerspiegelt, heeft zij betekenis in deze wereld.

Daarnaast gaat contemplatie geestelijke beschouwing, over de praktische toepassing van spiritualiteit in het leven van gemeenteleden. In een moderne samenleving verkeert het geestelijke leven van veel christenen in een crisis. Daarom is geestelijke vorming noodzakelijk om te kunnen groeien in een seculiere omgeving.

Misschien begrijpt niet iedereen direct wat ik met deze twee factoren bedoel, maar ik merk dat ik juist daarin mijn mogelijke plaats binnen de kerk zie.

חֶסֶד

Goedertierenheid,

Gert Jan

[1] C.S. Steyn, “Persoonlikheidstyle as ekklesiologiese sleutel,” Verbum et Ecclesia 30, no. 1 (2009): 260–278.

Titelfoto: church religion freedom spirit man standing hallway door, 2017, CC0 1.0.