Hoe ben ik zelf present? Voor mij is dat een vraag.

Houding 1: Afstandelijk

Dat aanwezigheid voor mij niet vanzelfsprekend is, heb ik al eerder benoemd. Oorspronkelijk wist ik helemaal niet hoe ik mij moest verbinden met de mensen om mij heen. Mensen ervoeren mij als gesloten, vreemd en afstandelijk.

Ik ervoer op mijn beurt gesprekken in mijn omgeving als vervreemdend, omdat woorden vaak dienden om de werkelijkheid die ik zag onbenoemd te laten. Doordat ik de woorden hoorde en tegelijk zag wat er werkelijk gebeurde, wist ik in de verwarring niet meer hoe ik moest reageren.

Deze innerlijke tegenstrijdigheid trad ook op wanneer er medelijden werd getoond. Op het eerste gezicht leken de woorden te wijzen op mede-lijden met de pijn, maar in feite werd de pijn door het gesprek innerlijk op afstand gehouden. Verbinden met innerlijke pijn van onszelf en van de ander is tamelijk ongezellig en wordt daarom meestal ontweken.

Door dat voorbeeld na te doen, had ik al vroeg geleerd mijn eigen innerlijke pijn niet meer te voelen. De afstandelijke houding kreeg ik er echter bij cadeau.

Houding 2: Verbinden

Maar vanuit mijn geslotenheid klonk een schreeuw: ik wil eruit. Om verbinding te maken moest ik open zijn. Ik wist niet hoe ik dat moest doen, want dat had ik nooit geleerd. Bovendien was ik bang om mij in een door mij als onveilig ervaren wereld kwetsbaar op te stellen.

Om invoelbaar te maken van hoe ver ik moest komen, beschrijf ik een gebeurtenis aan het begin van mijn zoektocht. Ik stond in een winkel waar ik een cadeautje had uitgezocht. Ik wilde graag dat de caissière het leuk zou inpakken. Het was tenslotte niet voor niets een presentje.

Op dat moment stond ik voor een zware keuze: wel of niet mijn mond opendoen. Ik haalde diep adem en zei: “Zou u het willen inpakken? Het is een cadeautje.” Tot mijn verbazing begon zij met inpakken en werd het een prachtig versierd cadeau.

Voor haar was het waarschijnlijk routine, maar voor mij was het een levensveranderende gebeurtenis. Ik denk nog vaak aan dit presentje dat zij mij gaf als beloning voor mijn onzekere poging om mij te verbinden.

Houding 3: Helend

In deze zoektocht is Jezus mijn grote Voorbeeld. Hij is de gewonde Genezer [1]. Hij is gewond en heeft die pijn geuit. Hij is present, en Zijn pijn is een presentje waarmee Hij Zich innerlijk met mijn wonden wil verbinden, zoals geschreven staat in Hebreeën 4:15:

“Want wij hebben geen Hogepriester, Die niet medelijden kan hebben met onze zwakheden, maar Die in alle dingen, gelijk als wij, is verzocht geweest, doch zonder zonde.”

Hij kent het gevoel van pijn. Hij kent doodsangst. Hij weet hoe eenzaamheid voelt. Vanuit deze ervaring kan Hij Zich met mij verbinden, en deze verbinding is helend.

Het mooiste voorbeeld van hoe dit werkt, vind ik de ontmoeting met Thomas: Jezus gebruikt Zijn littekens om Thomas van zijn ongeloof te genezen (Johannes 20:24–29). Zo is Jezus present, en in navolging van Hem oefen ik mijzelf om ook present te zijn.

שָׁלוֹם

Vrede,

Gert Jan

[1] David A. Seamands, Genezing van beschadigde emoties, vert. J.H. Cornelder (Hoornaar: Gideon, 1992), 44–54.

Titelfoto: Lionel Allorge, Nœud cadeau jaune, 2017, CC BY-SA 3.0.