Wat is de bedoeling dat ik anders denk? Door de sociale druk ben ik mezelf die vraag gaan stellen.

Doel 1: Normaal

Wat is de bedoeling? Het is gebruikelijk om dat te omschrijven met een opdracht: doe normaal! Met deze zin wordt duidelijk gemaakt dat afwijken niet de bedoeling is. Als het over de kerk gaat, wordt dit de cultus van normaalheid genoemd.

Vanuit dit kader begrijp ik waarom ik in de kerk vreemd wordt gevonden. Maar wat is normaal en hoe zit het met afwijkingen? Voor mij wordt het antwoord op deze vraag gevisualiseerd door de normale verdeling uit de wereld van de statistiek. Deze statistische verdeling heet zo, omdat die vaak voorkomt.

Deze verdeling heeft niet alleen een gemiddelde verwachtingswaarde, maar ook afwijkingen naar twee kanten en die afwijkingen zijn dus ook normaal. In bovenstaande opdracht wordt het domweg ontkend, maar afwijkingen horen bij het normale.

Doel 2: Denken

Een van de afwijkingen betreft de werking van ons brein (neurodiversiteit) [1]. De meeste mensen denken gemiddeld (neurotypisch), maar het is normaal dat voor een minderheid het brein op een afwijkende manier werkt (neurodivergent).

Omdat de meeste mensen geen verstand hebben van statistiek, denken ze dat afwijkend denken niet normaal is. Ik loop daar regelmatig pijnlijk tegenaan in de kerk. Ik zoek naar inzicht en stel daardoor met mijn vragen vaak onbedoeld de bestaande orde ter discussie. Vervolgens bots ik op een verdedigingsmechanisme tegen angst.

Inzicht is echter geen bedreiging voor de kerk, maar één van de door Paulus benoemde gaven van de Geest (1 Korinthe 12:8):

“En een ander het woord der kennis, door denzelfden Geest”

Door deze gave van inzicht wijk ik af en voel ik me juist daardoor een randlid.

Doel 3: Veerkracht

Het bestaan van deze afwijkingen dient echter een doel. Een monocultuur is namelijk kwetsbaar voor kenteringen. Daar staat tegenover dat een diverse organisatie beter kan inspelen op wisselvalligheden. Juist door die diversiteit ontstaat er veerkracht die kan meebewegen met de verandering.

Doordat we nu veel kerkverbanden hebben met elk een eigen monocultuur, maakt dat het geheel erg kwetsbaar voor maatschappelijke vernieuwingen. Omdat in zo’n monocultuur beperkte ruimte is voor diversiteit, worden daarmee groepen gelovigen uitgesloten.

Door mijn neurodivergente brein voel ik daarom mijn aanwezigheid in de kerk steeds ingewikkelder worden. Dat ik anders denk heeft echter een goddelijke bedoeling: het veerkrachtig houden van de kerk.

הָאוֹר

Het Licht,

Gert Jan

[1] Saskia Schepers, Als alle breinen werken: Waarom ruimte voor neurodiversiteit op het werk goed is voor iedereen (Amsterdam: Business Contact, 2023).