Waar is de hoop voor de kerk op gebaseerd? Hierbij kunnen we leren van stemmen uit het verleden [1].

Hoop 1: Geschiedenis

Ik heb zelf hard moeten zoeken om hoop voor de Westerse kerk te vinden. Dat heeft voor mij te maken met het gevoel van vervreemding: hoe meer ik door de Bijbel gevormd word, hoe meer ik me een kerkverlater voel. Het is donker in de kerk en ik heb niet het idee dat dit als een urgente noodsituatie wordt ervaren.

De geschiedenis leert echter dat dit niet de eerste donkere periode is. In elke donkere periode ging de HEERE door, omdat Hij dat aan Zijn Naam verplicht is. De Bijbelse geschiedenis laat een soort kringloop zien van nacht en dag, zoals bijvoorbeeld te zien is in het Bijbelboek Richteren.

In de kerkgeschiedenis zijn de puriteinen tijdens de opwekkingen, zoals in Engeland en Schotland, zich ervan bewust geworden dat het Koninkrijk van de Messias komt door middel van opwekkingen. Zo laat niet alleen de Bijbel, maar ook de kerkgeschiedenis zien hoe elke keer weer de duisternis wordt opgevolgd door een opwekking.

Hoop 2: Opwekking

In de nacht leeft de hoop op een opwekking in het hart van enkelingen in de dorre kerk. Zij spreken die hoop uit en bidden, alleen of in kleine groepen, God om de Heilige Geest voor een verlevendiging van de kerk: Uw Koninkrijk kome.

En op Zijn tijd en Zijn wijze giet God Zijn Geest uit over een gemeenschap. Het is een soort regionale wedergeboorte. Dat kan heel veel beroering veroorzaken, zowel bij degenen die het overkomt als bij degenen die er niets van moeten hebben.

Maar een echte opwekking laat een omvorming zien van een werelds leven en beleven naar een godvruchtige levenswandel en bevinding. Die kan ervoor zorgen dat een hele streek onherkenbaar verandert, en dat voor een langere periode.

Maar in de opwekking zitten al de kiemen van het verval, waar de argwanende mensen vanaf het begin de vinger bij leggen. En langzaam wordt het weer donker.

De levende gelovigen voelen zich in zo’n donkere periode naar de rand van de kerk gedrongen. Ik heb verteld hoe die rand voor mij is. Staande op de rand is het verleidelijk de kerk af te schrijven, het licht elders te zoeken en deze negatieve zienswijze theologisch te onderbouwen.

Ik herken deze gevoelens in mijn hart en zie ze ook terug in allerlei stromingen van teleurgestelde gelovigen in de kerkgeschiedenis. Maar juist als het weer duister is geworden, is het van belang de hoop op een opwekking te voeden.

Hoop 3: Profetie

Die hoop speelt in twee verschillende situaties. Als in de eerste plaats de opwekking gaande is, ontstaat daardoor een verlangen naar meer. Er is hoop dat de opwekking zich zal uitbreiden naar andere gebieden en vanuit deze hoop bloeit de zending op. En deze hoop is niet voor een paar gebieden, maar voor heel de wereld.

Als in de tweede plaats de opwekking voorbij is en het weer donker is geworden, is het belangrijk om te blijven hopen op een nieuwe opwekking.

Wat is dan de grond om deze hoop te hebben? Het overgeleverde antwoord op deze vraag is: Israël.

De profetie spreekt van hoop voor Israël: er zal na een periode van duisternis een opwekking zijn (Ezechiël 39:28,29):

“Dan zullen zij weten, dat Ik, de HEERE, hunlieder God ben, dewijl Ik ze gevankelijk heb doen wegvoeren onder de heidenen, maar heb ze weder verzameld in hun land, en heb aldaar niemand van hen meer overgelaten. En Ik zal Mijn aangezicht voor hen niet meer verbergen, wanneer Ik Mijn Geest over het huis Israëls zal uitgegoten, spreekt de Heere HEERE.”

Deze opwekking heeft de HEERE door Zijn profeten aan Israël beloofd; vervolgens zal dit tot een wereldwijde opwekking leiden.

Dit geeft hoop als we verlangen naar een opwekking in de kerk van Nederland, die in verval is door de godsverduistering. Dit is juist de hoop van de puriteinen die in de kerken van de Reformatie via de generaties is overgeleverd: omdat er in de profetische geschriften hoop is voor Israël, is er hoop voor een kerk die in het donker zit.

הַתִּקְוָה

De Hoop,

Gert Jan

[1] Iain H. Murray, The Puritan hope : a study in revival and the interpretation of prophecy (Edinburgh: Banner of Truth Trust, 1998), 1–206.

Titelfoto: Einar E. Kvaran, A St. Gaudens statue The Puritan located In Springfield MA, USA, 2000, CC BY-SA 3.0.