Relationele wijsheid

Hoe word ik relationeel wijs?
Dit is belangrijk, omdat het in de praktijk van relaties maar al te vaak misgaat.

Wijsheid 1: Zonder de Geest

Emotionele intelligentie is een maat voor hoe goed iemand met zijn eigen emoties en daarmee ook met zijn relaties kan omgaan. Deze intelligentie kan worden samengevat in vier vaardigheden: zelfbewustzijn, sociaal bewustzijn, zelfbeheersing en sociale omgang. De eerste twee hebben betrekking op het waarnemen en begrijpen van emoties, terwijl de laatste twee gaan over het op een verantwoorde manier omgaan met die emoties.

In dit overzicht herken ik het gebod om je naaste lief te hebben als jezelf (Mattheüs 22:39). Tegelijk valt op dat in dit seculiere model de geestelijke dimensie ontbreekt. Daardoor is het gebaseerd op menselijke intelligentie en niet op geestelijke wijsheid.

Wijsheid 2: Door de Geest

Daarom is in een model voor relationele wijsheid ook de relatie met God opgenomen. Dit model onderscheidt zes vaardigheden:

1. Geestelijk bewustzijn: de leiding van de Geest herkennen.
2. Geestelijke omgang: op een wijze manier omgaan met de inwonende Geest.
3. Zelfbewustzijn: de eigen emoties herkennen.
4. Zelfbeheersing: op een wijze manier omgaan met de eigen emoties.
5. Sociaal bewustzijn: de emoties van anderen herkennen.
6. Sociale omgang: op een wijze manier omgaan met de emoties van anderen.

Door de Heilige Geest zijn we in staat om de innerlijke bewegingen in het dagelijks leven direct te herkennen en daar relationeel wijs op te reageren, zonder dat daarvoor eerst een uitgebreide verstandelijke analyse of een plan van aanpak nodig is.

Wijsheid 3: Van de Geest

Wat geeft de Geest, zodat ik relationeel wijs kan leven? Hij geeft wijsheid (Jesaja 11:2). Jakobus 3:17 beschrijft deze wijsheid als volgt [1]:

“Maar de wijsheid, die van boven is, die is ten eerste zuiver, daarna vreedzaam, bescheiden, gezeggelijk, vol van barmhartigheid en van goede vruchten, niet partijdig oordelende, en ongeveinsd.”

Deze beschrijving doet sterk denken aan de vrucht van de Geest, zoals Paulus die noemt in Galaten 5:22. De verschillende aspecten daarvan kunnen als volgt worden gegroepeerd:

• Geestelijke omgang:
  • Liefde
  • Blijdschap
  • Vrede
• Sociale omgang:
  • Lankmoedigheid
  • Goedertierenheid
  • Goedheid
• Zelfbeheersing:
  • Geloof
  • Zachtmoedigheid
  • Matigheid

Dit overzicht maakt duidelijk dat relationele wijsheid niet in de eerste plaats bestaat uit rationele kennis, maar uit geestelijke deugden. Het laat ook zien hoe ik relationeel wijs word: als ik de Geest toelaat me te vullen met deze vaardigheden.

חָכמָה

Wijsheid,

Gert Jan

[1] Dr. L. Floor, Jakobus: Brief van een broeder, Commentaar op het Nieuwe Testament, Derde serie, Afdeling Katholieke Brieven en Openbaring, red. Prof. Dr. J. van Bruggen (Kampen: J.H. Kok, 1992), 55, 56, 131, 132.

Titelfoto: assorted fruits, Royalty-Free photo.