Wat is mijn persoonlijk verstaan van het Woord?

Horen: Met het hart

In mijn beleving is de Bijbel geen onbegrijpelijk boek uit een ver verleden; het is geen spiegel van een samenleving met een verouderd wereldbeeld; het is geen verzameling verhalen die waar is, ook al zijn ze niet echt gebeurd. Ik ervaar dat dit het Woord van God is waardoor Hij tot mij spreekt. Dit merk ik het krachtigst wanneer het Woord mijn hart pijnlijk raakt.

Dit horen met het hart is in de christelijke traditie verbonden aan een bepaalde vorm van Bijbellezen: Lectio Divina (goddelijke volgorde) [1]. Dit horen bestaat uit de volgende stappen.

Stap 1: Lectio

Het begint met het lezen, met het ontvangen van het Woord. Het is bij elk gesprek belangrijk om open te luisteren, om je bewust te zijn van de eigen vooroordelen en die te parkeren, om de eigen wensen en verlangens te voelen en vervolgens los te laten. Dit is des te meer van belang bij het horen naar God. Openheid wil zeggen dat we de Geest van God in ons laten werken en Hem toelaten ons te veranderen. Mijn ervaring is dat ik door mijn kerkelijke achtergrond begin met een bepaald begrip van de tekst; vervolgens kom ik al herlezend terecht in de verwarring van het niet meer begrijpen van de tekst; en vanuit dit nulpunt begint daarna het verstaan te ontstaan.

Stap 2: Meditatio

De woorden moeten overdacht, herkauwd en verwerkt worden. Dit gebeurt door de eigen gedachten door de Geest te laten leiden. Het gaat om het volgen van de Geest tijdens de geestelijke overdenking, waarvan binnen de christelijke traditie wel beschrijvingen zijn te vinden. Het verstaan van de tekst is niet het op rationele manier maken van een puzzel, maar het vraagt wel het ontmantelen van de eigen vooroordelen, het aan het licht brengen van de eigen belangen en het doorzien van de eigen emoties. Daarom is de leiding van de Heilige Geest bij de overdenking onmisbaar.

Stap 3: Oratio

Het gebed is de natuurlijke reactie op het Woord. Een woord in een gesprek roept om een antwoord. Dat is bij het lezen van de Bijbel nog veel sterker. Als ik naar het Woord hoor, klinkt er vaak in mijn hart een vraag: wat bedoelt U? Ik ben bij het lezen en overdenken geen objectieve buitenstaander, maar ik ben er met heel mijn persoon bij betrokken. Het gebed is dan het teken dat ik op weg ben om het Woord te verstaan met mijn hart. Als dit verstaan niet gelijk lukt, wordt daardoor mijn gebed intenser. Want het lukt mij dan niet om het hart van God te bereiken, of misschien beter gezegd: het lukt Hem niet mijn hart te bereiken. In zo’n moment ervaar ik de vervreemding; hierdoor verlang ik des te heviger naar verbinding en bid ik des te intenser om thuis te komen bij het hart van God.

Stap 4: Contemplatio

Als alles op Zijn plaats valt, ervaar ik de ontmoeting met God. Die ontmoeting is echt, maar niet in alle gevallen aangenaam. Als het Woord mijn zonde aan het licht brengt en ik daarmee de goddelijke Rechter ontmoet, voel ik me diep beschaamd. Als het Woord echter licht werpt op het geheim van de Drie–eenheid, voel ik verrukking. Maar hoe uiteenlopend de ontmoetingen ook zijn, in dit schouwen van God versta ik het Woord met mijn hele hart.

שָׁלוֹם

Vrede,

Gert Jan

[1] Niek Tramper, Het Woord in ons Midden: Handreiking voor het luisterende leven (Zoetermeer: Boekencentrum, 2005), 20–32.

Titelfoto: Photo-Monique, Lectio divina, 2012, CC BY-SA 3.0.