Hoe kunnen we verwijdering in menselijke relaties te boven komen?

Relaties 1: Ontbinding

Het is onmogelijk om twee dingen tegelijk te denken en een zaak tegelijkertijd van twee kanten te bekijken. In de praktijk leidt dit tot veel conflicten. De kerkgeschiedenis is hiervan een grote illustratie [1]. In de kerkgeschiedenis zien we daarom een voortgaande woordenwisseling over de twee naturen van de Messias. Omdat iedereen de zaak vanuit zichzelf bekijkt, leidt dat tot polarisatie en uiteindelijk tot scheiding.

Ik geef een aantal paren waarin dit ook zichtbaar wordt:

1. Man en vrouw. Het is spreekwoordelijk dat mannen van Mars en vrouwen van Venus komen. Mannen en vrouwen beschouwen en beleven zaken verschillend. Dat is een bron van conflicten, met mogelijk vervreemding en scheiding tot gevolg.
2. Elite en gepeupel. Dit wordt binnen de maatschappij benoemd als één van de vormen van polarisatie, van het wij-zij-denken. Het is een bron van wantrouwen die kan uitlopen op onderdrukking en opstand.
3. Bouwen en bewaren. In de kerk is er regelmatig spanning tussen de groep van bewaarders en die van vernieuwers. In de praktijk zie ik dat de kerk ontbindt en dat er steeds meer nadruk op bewaren komt te liggen.
4. Algemene en bijzondere. Een voorbeeld hiervan is Woord en Geest. Het Woord is algemeen en voor iedereen hetzelfde; de Geest is persoonlijk, en de geestelijke ervaring en gaven zijn voor iedereen weer anders. In de praktijk leidt dit tot polarisatie tussen kerken met de nadruk op het Woord en kerken met de nadruk op de Geest. De ander wordt dan als een gevaar gezien.

Het probleem hierbij is dat ik mezelf en de in mijzelf ingebakken eenzijdigheden tot norm neem. Paulus maakt daar een ironische opmerking over (2 Korinthe 10:12):

“Maar deze verstaan niet, dat zij zichzelven met zichzelven meten, en zichzelven met zichzelven vergelijken.”

De ander is anders en voldoet per definitie niet volledig aan deze norm. De ontbinding in relaties is daardoor al ingebakken. Paulus karakteriseert deze menselijke eigenaardigheid als vleselijk (1 Korinthe 3:3).

Relaties 2: Verbinding

De HEERE is present: Zijn Naam betekent niet alleen dat Hij er is, maar ook dat Hij Zich verbindt. God is liefde en omdat Hij zo is, is de wereld geschapen als een netwerk van relaties. De omhelzing van man en vrouw is een alledaagse afbeelding waarin de hele werkelijkheid weerspiegeld wordt (Hooglied 2:6; 8:3).

Juist omdat ze verschillen, is de relatie van een man en een vrouw vruchtbaar. Schepselen kunnen ook zelf een relatie vormen. Zo vormt de vrouw de verbinding tussen de man en het kind (Genesis 5:3). Zo zijn we via vele generaties verbonden met Noach.

Het is de Heilige Geest Die verbindt. Door de Geest worden we aan elkaar verbonden en vormen we een gemeenschap (Filippenzen 2:1). Door diezelfde Geest worden we zelf ook verbinders, bruggenbouwers. Het grote voorbeeld is Jezus. Door de Heilige Geest kunnen we de verwijdering in relaties te boven komen en kan er verbinding ontstaan.

אַהֲבָה

Liefde,

Gert Jan

[1] Christian A. Schwarz, Natuurlijke gemeente-ontwikkeling: volgens de principes die God zelf in de schepping heeft gelegd (Hoornaar: Gideon, 1996), 94–95.

Titelfoto: kai Stachowiak, Couple in love, CC0 1.0.